วิธีเลือกระบบกักเก็บพลังงาน (BESS) ให้เหมาะกับการใช้งานจริง

Key Takeaways 

การเลือกระบบ BESS และผู้ให้บริการที่เหมาะสมเป็นปัจจัยสำคัญในการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานในโรงงานอุตสาหกรรม โดยต้องพิจารณาทั้งเทคโนโลยีของแบตเตอรี่ ระบบจัดการพลังงาน มาตรฐานความปลอดภัย และความสามารถในการออกแบบระบบให้เหมาะกับการใช้งานจริง รวมถึงบริการหลังการขายและการบำรุงรักษาในระยะยาว เพื่อให้ระบบทำงานได้อย่างเสถียรและคุ้มค่าที่สุด อีกทั้งยังช่วยลดต้นทุนพลังงานและเพิ่มศักยภาพการแข่งขันของธุรกิจได้อย่างยั่งยืน 

Table of Content 

• วิธีเลือกผู้ให้บริการระบบกักเก็บพลังงาน พิจารณาจากปัจจัยพื้นฐานอะไรบ้าง ? 
• เจาะลึกเทคโนโลยี : เลือกระบบ BESS อย่างไรให้คุ้มค่าในระยะยาว 
• บริการหลังการขายและสัญญาการบำรุงรักษา (O&M) 
• ปัจจัยด้านต้นทุนและผลตอบแทนที่ควรพิจารณา 
• เลือกระบบ BESS ที่ใช่ วางแผนพลังงานให้คุ้มค่าในระยะยาว 
• คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการเลือกระบบ BESS (FAQs) 

การเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาดในภาคอุตสาหกรรมเติบโตอย่างต่อเนื่อง โดยมีระบบโซลาร์เซลล์และระบบกักเก็บพลังงานเข้ามามีบทบาทสำคัญในการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ไฟฟ้าให้เกิดความคุ้มค่าสูงสุด โดยหัวใจของการบริหารพลังงานคือการเลือกระบบ BESS (Battery Energy Storage System) ที่เหมาะสมกับลักษณะการใช้งานของโรงงานแต่ละแห่ง 

ระบบกักเก็บพลังงานเป็นการลงทุนระยะยาวที่ต้องอาศัยความเชี่ยวชาญทั้งด้านเทคโนโลยีและการออกแบบระบบ ดังนั้น วิธีเลือกผู้ให้บริการระบบกักเก็บพลังงานจึงเป็นขั้นตอนสำคัญที่ต้องพิจารณาอย่างรอบด้าน ตั้งแต่มาตรฐานอุปกรณ์ การออกแบบ ไปจนถึงบริการหลังการติดตั้ง เพื่อให้ระบบทำงานได้อย่างปลอดภัย มีประสิทธิภาพ และคุ้มค่าในระยะยาว

วิธีเลือกผู้ให้บริการระบบกักเก็บพลังงาน พิจารณาจากปัจจัยพื้นฐานอะไรบ้าง ? 

การเลือกพาร์ตเนอร์ที่เหมาะสมมีผลโดยตรงต่อประสิทธิภาพของระบบ BESS โดยควรพิจารณาปัจจัยสำคัญดังนี้ 

ประสบการณ์และความเชี่ยวชาญด้าน BESS 

ผู้ให้บริการที่มีผลงานติดตั้งที่ได้มาตรฐาน และเข้าใจข้อจำกัดของแต่ละหน้างานได้ดีกว่า ไม่เพียงแค่จัดหาอุปกรณ์ แต่ต้องเข้าใจระบบไฟฟ้าโดยรวม (Electrical System Integration) เพื่อให้การเชื่อมต่อระหว่างแบตเตอรี่ โซลาร์เซลล์ และระบบไฟเดิมทำงานร่วมกันได้อย่างราบรื่น 

มาตรฐานความปลอดภัยระดับสากล (UL และ IEC) 

มาตรฐานความปลอดภัยระดับสากลถือเป็นปัจจัยสำคัญสูงสุดในระบบแบตเตอรี่   

• UL 1973 : มาตรฐานความปลอดภัยของสหรัฐอเมริกาและแคนาดา สำหรับแบตเตอรี่ที่ใช้ในระบบกักเก็บพลังงานแบบอยู่กับที่ (Stationary)  
• IEC 62619 : มาตรฐานความปลอดภัยระดับสากล สำหรับแบตเตอรี่ลิเธียมในงานอุตสาหกรรม ครอบคลุมทั้งระบบกักเก็บพลังงานแบบอยู่กับที่ (Stationary)  

มาตรฐานเหล่านี้จะช่วยลดความเสี่ยงด้านความร้อนสะสม (Thermal Runaway) และไฟฟ้าลัดวงจรที่อาจส่งผลกระทบต่อโรงงาน 

ความสามารถในการออกแบบระบบ (Customization) 

ผู้ให้บริการที่ดีต้องเริ่มจากการวิเคราะห์พฤติกรรมการใช้ไฟฟ้าอย่างละเอียด เพื่อออกแบบขนาดแบตเตอรี่ (Energy Capacity) และกำลังขับไฟฟ้า (Power Rating) ให้เหมาะสม ส่งผลให้การลงทุนมีประสิทธิภาพและคืนทุนได้เร็วขึ้น

เจาะลึกเทคโนโลยี : เลือกระบบ BESS อย่างไรให้คุ้มค่าในระยะยาว ?  

เมื่อเลือกผู้ให้บริการได้แล้ว ขั้นตอนต่อมาคือการทำความเข้าใจเทคโนโลยีของระบบ BESS เพื่อให้มั่นใจว่าการลงทุนจะคุ้มค่าในระยะยาว ทั้งในด้านประสิทธิภาพ ความปลอดภัย และความยืดหยุ่นในการใช้งาน 

อายุการใช้งานและการเสื่อมสภาพ 

ชนิดของแบตเตอรี่เป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อความคุ้มค่าโดยรวม ปัจจุบันแบตเตอรี่ Lithium Iron Phosphate (LiFePO4 หรือ LFP) ได้รับความนิยมในโรงงานอุตสาหกรรม เพราะมีความปลอดภัยสูง โอกาสเกิดไฟไหม้ต่ำ และมีอายุการใช้งานยาวนานหลายพันรอบการชาร์จ (Cycle) ช่วยลดต้นทุนในระยะยาวได้ดี 

ระบบจัดการแบตเตอรี่ (BMS) และซอฟต์แวร์ควบคุม 

BMS (Battery Management System) เปรียบเหมือน “สมอง” ของระบบ ทำหน้าที่ควบคุมและดูแลการทำงานของแบตเตอรี่ เช่น แรงดันไฟฟ้า อุณหภูมิ และระดับการชาร์จในแต่ละเซลล์ เพื่อให้ระบบปลอดภัยและมีความเสถียร 

ระบบที่ดีควรสามารถตรวจสอบแบบเรียลไทม์ และช่วยจัดการการใช้พลังงานได้อย่างอัจฉริยะ เช่น เลือกช่วงเวลาชาร์จหรือจ่ายไฟให้เหมาะสม เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการใช้งาน 

ความยืดหยุ่นในการขยายระบบ 

อีกเรื่องที่ควรพิจารณาคือการรองรับการเติบโตของธุรกิจด้วยระบบแบบโมดูล (Modular) หรือการติดตั้งแบบเป็นหน่วยย่อยจะช่วยให้สามารถเพิ่มความจุแบตเตอรี่ในอนาคตได้ง่าย โดยไม่ต้องรื้อหรือเปลี่ยนระบบใหม่ทั้งหมด ทำให้สามารถขยายการลงทุนได้ตามการเติบโตของโรงงาน และควบคุมงบประมาณได้ดีขึ้น 



 

บริการหลังการขายและสัญญาการบำรุงรักษา (O&M) 

ระบบ BESS ไม่ใช่เพียงการติดตั้งแล้วจบ แต่จำเป็นต้องมีการดูแลรักษาอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้สามารถทำงานได้เต็มประสิทธิภาพ 

• การรับประกันประสิทธิภาพ : ควรดูว่าสัญญาครอบคลุมความจุแบตเตอรี่ (State of Health: SOH) หรือไม่ เพราะแบตเตอรี่จะเสื่อมตามเวลา หากมีการรับประกันชัดเจน จะช่วยให้มั่นใจได้ว่าระบบยังทำงานได้ตามที่ออกแบบ 
• ระบบตรวจสอบแบบเรียลไทม์ : ระบบมอนิเตอร์ช่วยติดตามสถานะตลอดเวลา และแจ้งเตือนเมื่อมีความผิดปกติ ทำให้แก้ปัญหาได้เร็วและลดความเสี่ยงของระบบหยุดชะงัก 
• ความรวดเร็วในการให้บริการ : ระยะเวลาในการตอบสนอง (Service Level Agreement) เป็นเรื่องสำคัญมากสำหรับภาคอุตสาหกรรม การหยุดชะงักของระบบเพียงไม่กี่ชั่วโมงอาจหมายถึงค่าเสียโอกาสมหาศาล 

ปัจจัยด้านต้นทุนและผลตอบแทนที่ควรพิจารณา 

เพื่อให้การเลือกระบบ BESS เกิดกำไรสูงสุดในเชิงธุรกิจ การคำนวณตัวเลขต้องแม่นยำและมองถึงความคุ้มค่าในระยะยาวด้วย 

การคำนวณ ROI และต้นทุนพลังงานเฉลี่ย 

ควรเปรียบเทียบเงินลงทุนกับค่าไฟที่ประหยัดได้จริง รวมถึงค่าใช้จ่ายระยะยาว เช่น ค่าบำรุงรักษาและระบบระบายความร้อน เพื่อนำมาคำนวณต้นทุนพลังงานที่แท้จริง (LCOE) จะช่วยให้เห็นถึงความคุ้มค่าอย่างชัดเจน 

กลยุทธ์สร้างรายได้และลดค่าไฟ 

ระบบ BESS ช่วยลดต้นทุนได้ 2 วิธีหลัก คือ 

1. Peak Shaving : การจ่ายไฟจากแบตเตอรี่ในช่วงที่มีการใช้ไฟฟ้าสูงสุด เพื่อตัดยอดการใช้ไฟฟ้า (Peak Load) ช่วยลดค่าความต้องการไฟฟ้าสูงสุด (Demand Charge) ในบิลค่าไฟรายเดือนได้อย่างมหาศาล 
2. Energy Arbitrage : การชาร์จไฟเก็บไว้ในช่วงที่ค่าไฟถูก (Off-Peak) และนำออกมาใช้ในช่วงที่ค่าไฟแพง (On-Peak) ช่วยลดต้นทุนพลังงานในภาพรวม 

เลือกระบบ BESS ที่ใช่ วางแผนพลังงานให้คุ้มค่าในระยะยาว 

โตโยต้า ทูโช (Toyota Tsusho) ผู้ให้บริการระบบ BESS โรงงานและภาคอุตสาหกรรมแบบครบวงจร ตั้งแต่การวิเคราะห์การใช้พลังงาน ออกแบบระบบให้เหมาะกับหน้างานจริง ไปจนถึงการติดตั้งและดูแลระบบอย่างมืออาชีพ 

ช่วยให้การวางแผนพลังงานมีความแม่นยำมากขึ้น ลดต้นทุนด้านพลังงาน และเพิ่มศักยภาพการแข่งขันของธุรกิจ ด้วยโซลูชันที่ออกแบบมาให้ใช้งานได้จริงในภาคอุตสาหกรรม 

สำรวจกลุ่มธุรกิจอื่น ๆ เพิ่มเติม หรือทำความรู้จัก โตโยต้า ทูโช ให้มากขึ้นผ่านวิดีโอแนะนำองค์กร สนใจติดต่อเราเพื่อสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ 02-825-5555 

ข้อมูลอ้างอิง 

1. BESS ระบบกักเก็บพลังงาน กุญแจสู่สังคมคาร์บอนต่ำ. สืบค้นเมื่อวันที่ 8 พฤษภาคม 2569 จาก https://www.pea.co.th/news/infographic/1769 
2. มาตรฐานความปลอดภัยในการจัดเก็บพลังงานของแบตเตอรี่ลิเธียมไอออน - ส่วนที่ 2. สืบค้นเมื่อวันที่ 8 พฤษภาคม 2569 จาก https://belltestchamber.com/th/lithium-ion-battery-energy-storage-safety-standards-part-2.html

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการเลือกระบบ BESS (FAQs) 

Q: ระบบ BESS เหมาะกับโรงงานประเภทใดมากที่สุด ? 

A: ระบบ BESS เหมาะกับโรงงานที่มีการใช้ไฟฟ้าสูงหรือมีความผันผวนของโหลดความต้องการไฟฟ้าที่ผันผวนไม่สม่ำเสมอตลอดทั้งวัน เช่น โรงงานอุตสาหกรรมอาหาร ยานยนต์ และโรงงานที่มีเครื่องจักรทำงานต่อเนื่อง เพราะช่วยบริหารจัดการพลังงานและลดค่าไฟในช่วงพีคโหลดที่ความต้องการใช้ไฟฟ้าพุ่งสูงสุด (Peak Load) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ  

Q: วิธีเลือกขนาด BESS (kWh) ให้เหมาะกับโรงงานและธุรกิจ ต้องดูจากอะไร ? 

A: ควรพิจารณาจากพฤติกรรมการใช้ไฟฟ้า (Load Profile) ช่วงเวลาที่มีการใช้ไฟสูงสุด และเป้าหมายการประหยัดพลังงานของธุรกิจ เพื่อกำหนดขนาดความจุ (kWh) และกำลังจ่ายไฟ (kW) ให้เหมาะสมกับการใช้งานจริง ไม่มากหรือน้อยเกินไป 

Q: มาตรฐานที่ผู้ให้บริการ BESS ต้องมีอะไรบ้าง ? 

A: ผู้ให้บริการควรมีอุปกรณ์ที่ผ่านมาตรฐานความปลอดภัยสากล เช่น UL หรือ IEC รวมถึงมีระบบบริหารจัดการแบตเตอรี่ (BMS) ที่ได้มาตรฐาน และมีบริการออกแบบ ติดตั้ง และบำรุงรักษาที่สอดคล้องกับข้อกำหนดด้านความปลอดภัยในอุตสาหกรรม 

Q: วิธีเลือกผู้ให้บริการระบบกักเก็บพลังงาน ควรพิจารณาอะไรบ้าง ? 

A: ควรพิจารณาจากประสบการณ์ด้านระบบ BESS มาตรฐานความปลอดภัยของอุปกรณ์ ความสามารถในการออกแบบระบบให้เหมาะกับการใช้งานจริง รวมถึงบริการหลังการขายและการบำรุงรักษา เพื่อให้ระบบทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพและคุ้มค่าในระยะยาว 

Q: การลงทุนในระบบ BESS ใช้เวลาคืนทุนนานเท่าไร ? 

A: ระยะเวลาคืนทุนขึ้นอยู่กับรูปแบบการใช้ไฟฟ้าของแต่ละโรงงาน โดยทั่วไปจะอยู่ในช่วงไม่กี่ปี หากมีการบริหารจัดการพลังงานอย่างเหมาะสม เช่น การลด Peak Load และการใช้ไฟช่วง Off-Peak